PortalAnasayfaSSSAramaKayıt OlÜye ListesiGiriş yap

Paylaş | 
 

 özneleri bakımında fiiil çatıları

Önceki başlık Sonraki başlık Aşağa gitmek 
YazarMesaj
--$üqrü--
SiTe SaHiBi
SiTe SaHiBi
avatar

Erkek
Mesaj Sayısı : 263
Nerden : --GİRESUN--
Mood :
Cinsiyet :
Kişisil ileti : Yok..
Takımınız :
Paylaşım :
100 / 100100 / 100

Güç :
100 / 100100 / 100

Tecrübe :
100 / 100100 / 100

Kayıt tarihi : 13/02/08

MesajKonu: özneleri bakımında fiiil çatıları   Cuma Nis. 25, 2008 5:09 pm

FİİLDE ÇATIlar

Öznelerine Göre Fiil Çatıları

Bu başlık altındaki fiillerde özne ve fiil arasındaki ilişki göz önüne alınır.
Öznenin fiille şu ilişkileri olabilir:

Özene fiilde anlatılan işi kendisi yapabilir.
Başkasının yaptığı işten etkilenebilir.
İşi kendisi yapıp yine ondan kendisi etkilenebilir.
İşi başkalarıyla birlikte ya da karşılıklı yapabilir.


a. Etken Fiil

Etken fiilin belirttiği işi, oluşu, hareketi, durumu ve kılışı yapan öznenin kendisidir.
Özne gerçek öznedir.
Dilimizde tüm fiiller kök hâlinde iken etkendir.
Bu fiiller geçişli de olabilir geçişsiz de.

Yaşlı nine, çocuktan kendisini karşı tarafa geçirmesini istedi.
Çocuk da öğrenciliğin verdiği bir bilinçle seve seve ona yardım etti.

b. Edilgen Fiil

Gerçek öznesi söylenmeyen (ve bilinmeyen) fiillerdir.

Cam kırıldı kimin kırdığı belli değil
Bir bildiri okundu. Okuyan belli değil
Ev satıldı.

Fiile “-ol, -on” ekleri getirilerek yapılır.

Kapı açıldı
Araba yıkandı.

Bu tür fiillerin öznesi sözde öznedir. Yüklemde bildirilen işten etkilenen varlık cümlede özne gibi kullanılır, ama asıl özne söylenmemiştir.Kapı ve araba açma ve yıkama fiillerini yapan değil, bu fiillerden etkilenen varlıklardır.

Bazı cümlelerde işi yapan “tarafından” sözüyle ya da “-cE” ekiyle belirtilebilir.

Hırsızlar polis tarafından yakalanamadı.
Bu kararlar milletçe verilmedi.

Sözde ya da gerçek öznesi olmayan edilgen ve geçişsiz fiiller de vardır:

Bu sıcakta uyunmaz.
Bu söze gülünür.
Yarın pikniğe gidilecek.
Burada kalınacak.


c. Dönüşlü Fiil

Öznenin işi yaparken aynı zamanda o işten etkilendiğini gösteren fiillerdir. Yani fiili yan da ondan etkilenen de öznedir.
Özne gerçek öznedir.
Nesne yoktur.

Fiile “-ol, -on” ekleri getirilerek yapılır.

Kızlar süslendi; delikanlılar güzelce giyindi.
Adam hep kendisiyle övünüyor.

Bu fiiller nesne alamazlar; geçişsizdirler.

Tabiat olayları ile ilgili dönüşlü fiillerde “yapma” anlamı yerine “kendi kendine olma” anlamı vardır.

Karlar tepelere doğru çekildi.
Sıcaklardan dolayı gölün suyu çekildi.
Öğleye doğru hava açıldı.
Havalar ısınınca buzlar çözüldü.

Bazı fiillerin edilgen şekilleriyle dönüşlü şekilleri farklı ekle yapılır:

Sevmek → sevinmek → sevilmek
Dövmek → dövünmek → dövülmek
Giymek → giyinmek → giyilmek
Görmek → görünmek → görülmek

İsme getirilen “–lEn” ekiyle fiile getirilen “-İş” ve “-lEş” eki de dönüşlülük anlamı katabilir:

O gün pek içlendim.
Trafik polisini görünce adam tutuştu.
Birazdan sakinleşir.

Not: Edilgen fiille dönüşlü fiil karıştırılabilir:

Özgür konferansta oldukça sıkıldı. dönüşlü
Sabaha kadar kurşun sıkıldı. edilgen


d. İşteş Fiil

Fiilde bildirilen işin birden fazla kişi tarafından yapıldığını; işi beraber ya da karşılıklı yaptıklarını bildiren fiillerdir.
“-oş” ekiyle yapılır.

Dövüşmek, uçuşmak, gülüşmek, görüşmek...

Ya “birlikte” ya da “karşılıklı” anlamı katar.

Kuşlar uçuştu birlikte
Çocuklar gülüştü. birlikte
Öğrenciler kaçıştı. birlikte

Arada bir yazışırız. karşılıklı
Onunla Ankara’da tanıştık. karşılıklı

Bazı filler “ş” sesini yapılarında barındırır ve işteşlik ifade ederler. Bunlara anlamca işteş fiiller de denebilir.

Yarışmak, savaşmak, üleşmek, güreşmek, barışmak, konuşmak...

Bazı işteş fiiller bir surumdan başka bir duruma geçmeyi ifade ederler. Bunlarda işteşlik anlamı zayıftır.

Buharlaşmak, güzelleşmek, ağırlaşmak, sertleşmek, sakinleşmek...

Durum, gün geçtikçe kötüleşiyor.
Hasta, biraz daha iyileşti.
Güneşte fazl



Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör http://www.ekipler.tr.cx
 
özneleri bakımında fiiil çatıları
Önceki başlık Sonraki başlık Sayfa başına dön 
1 sayfadaki 1 sayfası
 Similar topics
-
» En iyi sistem bakım programları
» ger hirdigimde sunucu bakımda
» ERENİN saçları senin sihirli parmakların arasında
» Lambaya 30 saniye baktıktan sonra yandaki boş kutucuğa bakın. Lambanın yandığını göreceksiniz.
» AHŞAP TEKNE SİTELERİ

Bu forumun müsaadesi var:Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
EKiPLeRiN MeKaNı :: •●((¯˚•._.• EĞİTİM •._.•˚¯))●• :: Ders Dökümanları :: Dil ve Anlatım-
Buraya geçin: