--$üqrü--
SiTe SaHiBi
Mesaj Sayısı: 263
Nerden: --GİRESUN--
Mood: 
Cinsiyet: 
Kişisil ileti: Yok..
Takımınız: 
Paylaşım:
Güç:
Tecrübe:
Kayıt tarihi: 13/02/08
 |  Konu: Bileşik zamanlı fiiller  C.tesi Nis. 26, 2008 11:59 am | |
| Bileşik zamanlı fiiller
Bileşik zamanlı fiilller, (Türkçede) herhangi bir haber ya da dilek kipi ekinden sonra, ek fiilin -dı (idi), -miş (imiş), -se (ise) biçimlerinden birini alarak çekimlenen fiillere denir. Bileşik zamanlı fiiller üçe ayrılır:
Konu başlıkları [gizle]
1 Hikaye Bileşik Zamanı
2 Hikaye Basit Zaman
3 Rivayet Birleşik Zamanı
4 Rivayet Basit Zaman
5 Şart Birleşik Zamanı
Hikaye Bileşik Zamanı [değiştir]Haber ya da dilek kiplerindeki fiillerden birine -dı eki getirilerek yapılır.am Bu ek ünlü uyumuna ve ünsüz benzeşmesine göre değişerek -dı, -du, -dü, -ti, -tu, -tü olur. Hikaye bileşik zamanı, eylemin geçmişte yapıldığını hikaye ederek anlatır:
Tahtayı ben sil- er -im.
Bu cümledeki silmek fiili, geniş zaman eki -er ile kişi eki -im' i almıştır. Basit zamanlıdır.
Tahtayı ben sil - er - di - m
sil er di m
fiil geniş
zaman
eki hikaye
eki kişi
eki
Bu cümledeki silmek fiili ise önce geniş zaman eki -er daha sonra hikaye bileşik zaman eki -di ve kişi eki -m’i almıştır. Bileşik zamanlıdır
Hikaye Basit Zaman [değiştir]Di’li geçmiş zaman sil-di-m sil-di-y-di-m
Miş’li geçmiş zaman sil-miş-im sil-miş-ti-m
Şimdiki zaman sil-li-yor-um sil-iyor-du-m
NOT: Emir kipinin hikaye bileşik zamanı yoktur.
Rivayet Birleşik Zamanı [değiştir]Haber ya da dilek kiplerinden birine -miş eki getirilerek yapılır. Bu ek ünlü uyumuna göre değişerek -mış, . -muş, -müş olur.
Rivayet bileşik zamanı, eylemin başkasından duymuş gibi anlatımıdır:
Tahtayı hep ben sil - er - miş - im
sil er miş im
fiil geniş
zaman
eki rivayet
eki kişi
eki
Rivayet Basit Zaman [değiştir]Miş’li geçmiş zaman sil-miş-im sil-miş-miş-im
Gelecek zaman sil-ecek-im sil-ecek-miş-im
Gereklilik kipi sil-meli-y-im sil-meli-y-miş-im
NOT: Di’li geçmiş zaman ve emir kipinin rivayet bileşik zamanı yoktur.
Şart Birleşik Zamanı [değiştir]Haber kipinde fiillerden birine -se eki getirilerek yapılır. Bu ek ünlü uyumuna göre -sa olur. Şart bileşik zamanı, eylemin yapılışını başka bir eylemin yapılışına şart koşar:
Yarın bize gel - ir - se - n sevinirim
gel ir se n
fiil geniş
zaman
eki şart
eki kişi
eki
Şimdiki zaman sil-i-yor-um sil-i-yor-sa-m
Miş’li geçmiş zaman sil-miş-im sil-miş-sem
Gelecek zaman sil-ecek-im sil-ecek-sem
NOT: Dilek kiplerinin şart bileşik zamanı yoktur. Hikaye ve rivayet bileşik zamanlarına
ekfiilin -se biçimi eklenirse “katmerli bileşik zaman “”oluşur:
sil - iyor - du - ysa - m, sil - ecek - miş - se – m |
|
